Tiết kiệm năng lượng, đâu chỉ có xăng dầu

Điện mặt trời áp mái nhà dân ở phường Bình Thạnh, TP.HCM – Ảnh: QUANG ĐỊNH

Tiết kiệm điện là việc phải làm khi dự báo năm nay nắng nóng sớm và kéo dài bắt đầu từ tháng 4.

Tiêu dùng điện có xu hướng tăng

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trong 2 tháng đầu năm nay, tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt trên 48,2 tỉ kWh, tăng 7,09% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng điện thương phẩm (sản lượng điện tiêu thụ) đạt 43,5 tỉ kWh, tăng 8,46%. EVN cho hay tình hình thủy văn đầu năm được đánh giá khá thuận lợi.

Tổng điện năng còn lại trong các hồ thủy điện tính đến cuối tháng 2 ước tương đương 11,5 tỉ kWh.

Về nhiên liệu cho sản xuất điện, các nhà máy nhiệt điện cơ bản đảm bảo giữ tồn kho than cao hơn định mức EVN. Nhiên liệu khí và dầu cũng cơ bản đáp ứng được yêu cầu huy động của hệ thống.

Tuy nhiên, dự báo năm nay có thể xuất hiện nắng nóng sớm và kéo dài hơn năm ngoái, có thể xảy ra tình trạng thiếu nước, khi hiện tượng La Nina sẽ suy yếu dần trong nửa đầu năm rồi chuyển sang El Nino vào cuối năm nay và đầu năm 2027.

Trong khi đó, đại diện của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cho hay nhu cầu tiêu thụ điện của khách hàng sinh hoạt trong dịp Tết vừa qua đã tăng 10% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo kinh nghiệm của NSMO, nếu nắng nóng kéo dài thì phụ tải sinh hoạt có thể tăng đột biến đến 25%. Do đó, NSMO đưa ra phương án là tận dụng tối đa nguồn khí thiên nhiên trong nước, ưu tiên nguồn khí LNG nhập khẩu giá thấp sử dụng cho phát điện…

Đẩy nhanh tiết kiệm

Theo NSMO, những tiềm ẩn rủi ro không đáp ứng được công suất đỉnh trong các tháng nắng nóng cao điểm (bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 7) đang cận kề. Vào thời điểm sau mùa khô (khoảng tháng 8), nhiều tổ máy nhiệt điện miền Bắc cần nhu cầu bảo dưỡng, sửa chữa. Nếu nhu cầu tiêu thụ vẫn ở mức cao, hệ thống điện miền Bắc có thể phải gặp khó khăn trong đảm bảo cung ứng điện.

Đối với khu vực miền Nam, những thách thức trong việc cấp khí cho các nhà máy điện khí đặt ra vấn đề sẽ phải chuyển sang chạy dầu trong thời điểm cao điểm. Nếu trường hợp các nguồn nhiên liệu bị thiếu hụt, hệ thống điện miền Nam có thể gặp tình trạng không đáp ứng được công suất tiêu thụ ở mức đỉnh với nhu cầu tăng vọt vào thời điểm chiều tối.

Tại cuộc họp gần đây của EVN về đảm bảo cung ứng điện, NSMO đã đề xuất một số giải pháp để tăng cường tiết kiệm và sử dụng điện hiệu quả. Trong đó, đơn vị vận hành hệ thống điện quốc gia đề nghị phối hợp với năm tổng công ty điện lực của EVN và chính quyền địa phương lập trước danh sách phụ tải có thể tiết giảm theo từng cấp độ, cũng như đề nghị EVN đẩy nhanh các dự án lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), tụ bù… để bổ sung cho hệ thống.

Để đảm bảo cung ứng điện, EVN đã và đang triển khai đồng loạt nhiều giải pháp, trong đó chỉ đạo các nhà máy thủy điện điều tiết hợp lý nguồn nước; các nhà máy nhiệt điện đảm bảo nhiên liệu và rà soát lịch sửa chữa tránh cao điểm mùa khô. Các đơn vị đẩy nhanh tiến độ công trình lưới điện trọng điểm, tụ bù, lắp đặt BESS, cũng như các giải pháp quản lý phụ tải, tiết kiệm điện và phát triển nguồn điện phân tán.

Cùng với đó, lãnh đạo EVN cho biết đã yêu cầu các đơn vị liên quan phối hợp với NSMO lập kế hoạch khả dụng của nguồn điện, nâng cao độ chính xác trong dự báo phụ tải. Với các đơn vị sản xuất, tuyệt đối đảm bảo đủ nhiên liệu và độ sẵn sàng của vận hành tổ máy.

Các đơn vị tạo điều kiện tối đa để các khu công nghiệp, đơn vị sản xuất kinh doanh lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ để đẩy mạnh việc tiết kiệm điện, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Phát động toàn dân sử dụng năng lượng tiết kiệm

Bộ Công Thương vừa phát động “Toàn dân sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả và hưởng ứng chiến dịch Giờ Trái đất năm 2026”. Theo đó, bộ kêu gọi người dân và doanh nghiệp tích cực tham gia các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, chuyển sang phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng của nền kinh tế và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.

Với thông điệp xuyên suốt “Sáng tạo xanh – Tương lai xanh”, chương trình hướng tới kêu gọi các cơ quan, đơn vị tăng cường thực hành sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, chủ động áp dụng các giải pháp công nghệ, đổi mới phương thức sản xuất và tiêu dùng, từng bước hình thành thói quen, lối sống sử dụng năng lượng hợp lý và hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả phát triển kinh tế – xã hội.

Sự kiện tắt đèn hưởng ứng Giờ Trái đất năm 2026 diễn ra trong thời gian từ 20h30 – 21h30 thứ Bảy, ngày 28-3-2026.